Romanijske pećine – biseri planinskog turizma Republike Srpske

177

Pećine Orlovača, Novakova pećina, Ledenjača i Lipovac jedne su od najljepših bisera planinskog turizma u Republici Srpskoj, koje su ujedno i jedne od najposjećenijih turističkih lokacija u ovoj oblasti turizma.

Pećinu Orlovaču izdvajamo kao jedan od najljepših bisera koje je milionima godinama vajala i stvarala Božija ruka. Njen nakit je unikata i neponovljiv, o čemu su svjedočile brojne emisije snimljene u unutrašnjosti pećine.

Orlovača se nalazi u istoimenom brdu, u selu Sumbulovac, opština Pale. Dužina pećine je 2.500 metara i to je jedina pećina u Republici Srpskoj koja je osposobljena za turističke posjete.

Takođe, pećina Orlovača je pod zaštitom Zavoda za zaštitu kulturno istorijskog i prirodnog naslijeđa Republike Srpske, te spada u prirodno dobro prve kategorije.

U pećini Orlovača su do sad pronađeni ostaci pećinskog medvjeda (Ursus spelaeus), kao i insekt iz porodice Coleoptera, roda Charonitis, podvrste Zoopai orlovancensis, podaci su preuzeti sa vikipedije.

Unutrašnjost pomenute pećine ukrašena je stalagmitima, stalakitima i halakitima koji se smjenjuju sa fragmentima koralnog i arogonitnog nakita i jedinstvenim pećinskim stubovima, koji podsjećaju na antičke i renesansne dvorce i spomenike različitih boja.

Potpun pejzaž obogaćuju prekrasni salivi poput okamenjenih vodopada, koloritno dajući pećini savršen ambijentalni dizajn. Orlovača je speleološki objekat u kojem je živio pećinski medvjed prije više od 16.000 godina.

Druga popularna turistička lokacija na području Sarajevsko-romanijske regije i omiljeno izletište u vrijeme Đurđevdanskog uranka jeste Novakova pećina, čuvena po hajduku Starini Novaku.

Pećina se nalazi na strmim liticima planine Romanije, iznad lokaliteta Careve vode, na teritoriji opštine Pale. Nadmorska visina na lokalitetu ove pećine iznosi 1.515 metara.

Sa tog lokaliteta pruža se pogled na selo Ćemanoviće i zaselak Careve vode, koji je poznat po istoimenim izvorima, koji su ujedno i najpoznatije vrelo u širokom pojasu Romanije.

Pećina je dobila ime po narodnom junaku Starini Novaku, koji je istorijska ličnost iz druge polovine 16. vijeka i koji se zbog zuluma proklete Jerine odmetnuo u hajduke. Hajdukovao je po Srbiji i Hercegovini, ali se najviše zadržao na Romaniji gdje je živio u pomenutoj pećini.

Novakova pećina spada u niz značajnih turističkih lokacija Sarajevsko-romanijske regije. Do nje postoji uređen i uredno obilježen put. Sam uspon do pećine počinje od lovačkog doma na Majdanima ili planinarskog doma u Stajni, koji je u neposrednoj blizini Pala i nalazi se do pet kilometara udaljen od centra grada.

Staza do pećine vodi preko Novakovog vrela, kroz gustu četinarsku šumu do Novakove njive, mjesta pogodnog za logorovanje i odmor. Put do pećine je ojačan sajlama, jer je dosta strm i težak.

Treća pećina, vrijedna pomena, je pećina na izvoru Mokranjske Miljacke koja se nalazi u Kadinom Selu, na području mjesne zajednice Mokro, opština Pale, smještena u zaseoku Vrelo, udaljenom na oko 25 kilometara od Sarajeva.

Ova pećina se prvi put pominje u katastru napravljenom za potrebe Jugoslovenske narodne armije (JNA) 1984. godine u kojem se nalazi opis ulaza i prvih 60 metara dužine pećine.

Pećina je dugo bila neistražena, prvenstveno zbog velike količine vode koja se nalazila na samom ulazu i koja je zahtijevala upotrebu čamaca ili potrebne opreme za ronjenje. Kao rezultat višegodišnje saradnje italijanskih i bh. spaleologa, u periodu od 2007. do 2009. godine obavljeno je zajedničko istraživanje pećine Izvora Mokranjske Miljacke.

Spaleolozi su istražili 7.100 metara, čime je ova pećina tada postala najduža dokumentovana pećina u cijeloj BiH. Trenutno najznačajnije otkriće je nova vrsta pećinskog pauka kosca Nemanela Lade (mala neman Mokranjske Miljacke), čije je prve primjerke pronašla doktor Lada Lukić – Bilela iz Instituta za genetičko inženjerstvo Sarajeva.

Otvor je okrenut prema jugu, dimenzija 5×4 metra, na nadmorskoj visini 1100 metar. Ulaz u pećinu otežava voda. Na 35. metru nalazi se jezero, ali se ono može proći lijevom plićom stranom. Poslije ovog dolazi drugo jezero, 6×5 metara i dubine 1,5 metara, pa se može proći jedino čamcem.

Nakon toga nailazi se na treće jezero, odvojeno nasipom od predhodnog. Dugo je 11 metara. Poslije slijedi ulazak u fosilni dio pećine koji počinje impresivnom dvoranom prepunom nakita, širine oko 20 metara.

Slijedi nova dvorana prepuna nakitom poput pizolita, a prevladavaju stalaktiti i stalagmiti koji prave nekoliko stubova. Kroz pećinu većim dijelom prolazi aktivni vodeni tok, a kanali su u pojedinim dionicama vrlo prostrani.

Njeni kanali povezuju Dunavački ponor, Šemanski potok, Uvorski potok, ponor Vučije pećine, Ledenjače.

Pećina Lipovac, u koritu Miljcke, još uvijek je nedovoljno istražena, ali je i kao takva zanimljiva za posjetioce, posebno one željne atraktivnih fotografija.

Za više informacija uvijek možete kontaktirati Turističku organizaciju grada Istočno Sarajevo putem brojeva telefona +387 57 201 280, +387 65 992 808 i +387 57 201 281 ili na i-mejl adresu: turistickaorgis@gmail.com , kao i posjetiti njihovu veb stranicu: https://istocnosarajevo.travel/

autor Miljan Rašević